Kolor paznokcia jako zwierciadło zdrowia stopy
Paznokcie u stóp rosną powoli – wymiana całej płytki palucha trwa od 9 do nawet 18 miesięcy. Oznacza to, że każde zaburzenie w organizmie, mikrouraz w bucie czy zakażenie bakteryjne zostawia na nich trwały ślad. W gabinecie w Poznaniu bardzo często spotykamy pacjentów, którzy przez wiele miesięcy maskowali przebarwienia ciemnym lakierem, obawiając się diagnozy. Tymczasem im szybciej rozpoznamy przyczynę, tym krótsza i prostsza jest terapia.
Przewodnik po kolorach paznokci – tabela diagnostyczna
Poniższa tabela przedstawia najczęstsze zabarwienia płytek paznokciowych, ich prawdopodobne przyczyny oraz zalecane postępowanie:
| Kolor płytki | Prawdopodobna przyczyna | Typowe objawy towarzyszące | Pierwszy krok |
|---|---|---|---|
| Zielony / trawiasty | Zakażenie Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) | Odklejona płytka (onycholiza), wilgotne środowisko, zapach | Oczyszczenie łożyska u podologa, preparaty przeciwbakteryjne |
| Żółty / miodowy | Grzybica paznokci (dermatofity) lub przebarwienie po lakierach | Zgrubienie, kruszenie się, rogowacenie podpaznokciowe | Badanie mykologiczne z posiewem, frezowanie zgrubień |
| Czarny / fioletowy | Krwiak podpaznokciowy (pourazowy) lub rzadziej czerniak | Ból po uderzeniu, plama przesuwa się ze wzrostem paznokcia | Odbarczenie świeżego krwiaka, kontrola dermatoskopowa |
| Biały (mleczny) | Onycholiza (odklejenie od łożyska) lub leukonychia | Pustka pod paznokciem, białe plamki po lakierach hybrydowych | Skrócenie wolnego brzegu, preparaty regenerujące łożysko |
| Brązowy / brunatny | Cząstkowy krwiak, grzyby pleśniowe, palenie tytoniu | Podłużne prążki (melanonychia), suchość płytki | Dermatoskopia u specjalisty podologa / dermatologa |
Zielony paznokieć – skąd bierze się pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas)?
Zielony kolor na paznokciu budzi największy lęk u pacjentów, którzy często myślą, że paznokieć „spleśniał”. W rzeczywistości za ten intensywny, butelkowozielony odcień odpowiada bakteria Pseudomonas aeruginosa. Bakteria ta produkuje dwa silne barwniki: piocyjaninę oraz piowerdynę.
Jak dochodzi do zakażenia? Bakteria uwielbia wilgoć, ciepło i brak dostępu tlenu. Idealne warunki znajduje wtedy, gdy paznokieć ulegnie lekkiemu odklejeniu od łożyska (powstanie kieszonka onycholityczna), a pacjentka pomaluje go grubą warstwą hybrydy lub wejdzie w ciasnym, nieoddychającym bucie pod prysznic. Co robimy w gabinecie? Całkowicie bezboleśnie frezujemy zielony fragment, odsłaniamy łożysko na działanie powietrza i stosujemy specjalistyczne preparaty antyseptyczne (np. octenidynę lub olejki ze srebrem koloidalnym). Bakteria ginie w kontakcie z tlenem w ciągu kilkunastu dni.
Żółte paznokcie – grzybica czy błąd pielęgnacyjny?
Żółty paznokieć nie zawsze oznacza grzybicę! Warto to rozróżnić:
- Barwniki kosmetyczne: Częste malowanie paznokci bez bazy ochronnej sprawia, że pigmenty lakieru wnikają w pory keratyny. Płytka jest żółta, ale zachowuje gładkość, prawidłową twardość i grubość.
- Grzybica (onychomikoza): Płytka żółknie, ale jednocześnie staje się matowa, gruba, kredowa pod spodem i zaczyna się kruszyć przy obcinaniu. W takim przypadku podstawą jest badanie mykologiczne, które jednoznacznie wskaże gatunek grzyba.
- Łuszczyca: Tworzy pod płytką tzw. „plamy olejowe” (żółto-brunatne ogniska przypominające kroplę tłuszczu pod szkłem) z charakterystycznymi drobnymi wgłębieniami przypominającymi naparstek krawiecki.
Czarny paznokieć – kiedy to tylko krwiak, a kiedy powód do czujności?
Zdecydowana większość czarnych paznokci to tzw. krwiaki podpaznokciowe. Powstają na skutek uderzenia palcem o mebel, upuszczenia ciężkiego przedmiotu lub podczas długich biegów (buty zbiegowe uciskające paluch). Krew wylewa się pod płytkę, tworząc ciemną plamę.
Świeży krwiak (do 48h) bardzo boli z powodu ciśnienia rozpychającego łożysko. W gabinecie wykonujemy bezbolesną trepanację (mikronakłucie), która przynosi natychmiastową ulgę. Więcej o tym piszemy w artykule czarny paznokieć po urazie.
Kiedy należy pilnie udać się do lekarza? Jeśli nie pamiętasz żadnego urazu, a pod paznokciem pojawiła się podłużna, ciemnobrązowa lub czarna pionowa kreska (melanonychia prążkowa), która nie przesuwa się do przodu wraz ze wzrostem paznokcia, lub jeśli barwnik przechodzi na skórę wału okołopaznokciowego (objaw Hutchinsona) – konieczna jest pilna dermatoskopia u lekarza dermatologa w celu wykluczenia czerniaka podpaznokciowego.
Białe paznokcie i odklejanie od łożyska
Gdy paznokieć traci różowy kolor i staje się kredowobiały, najczęściej mamy do czynienia z onycholizą. Przestrzeń pod paznokciem wypełnia się powietrzem, przez co naczynia krwionośne łożyska przestają przez nią prześwitywać. Odklejony paznokieć należy delikatnie skrócić, a łożysko stymulować colostrum i preparatami z kolagenem, nie dopuszczając do wniknięcia bakterii.